په نړیوال مخابراتي پنځلسم کنفرانس کې د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوجۍ وزیر ګډون
د افغانستان د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوجۍ وزیر ښاغلي عبدالرزاق وحیدي د یو رسمي سفر په ترڅ او د هیواد د مخابراتو وزارت د پلاوي په سر کې د نړیوال مخابراتي پنځلسم کنفرانس کې چې د مخابراتو د نړیوالې اتحادیې لخوا د خپلې د 150 می کلیزې په مناسبت د هنګري هیواد د بوداپست په ښار کې جوړ شوی و ګدون وکړ.
په یاد کنفرانس کې د نړۍ د 129 هیوادونو څخه ۴۰۰۰ تنه ګډون کړی وو. په یاد کنفرانس کې 235 تنو د پلاوي مشرانو د دولتونو، محققینو، خصوصی متشبثینو، د نړۍ د ډیرو سترو او با اعتبارو کمپنیو په استازیتوب ګډون کړی وو.
یاد کنفرانس چې د ITU Telecom World 2015 تر عنوان لاندې جوړ شوی وو د څلورو ورځو (12 اکتوبر څخه تر 15 اکتوبر
) لپاره دوام وکړ. په لومړی ورځ، د کنفرانس پروګرام د نړیوالې مخابراتي ادارې د سکرتر جنرال ښاغلي Houlin Zhao او د هنګری جمهوریت صدر اعظم ښاغلي Viktor Orban ویناوو سره پرانیستل شو.
لومړی ښاغلي Houlin Zhao ګډونوالو ته د ښه راغلاست په ویلو سره خپله وینا واوروله او د متوسطو او کوچنیو پانګوالو د نوښت او د ژوند د چارو د ډیجیټلي کیدو پر رول یې خبرې وکړې. دغه څلور ورځنۍ کنفرانس د نندارتون د جوړولو، د وزیرانو ګردۍ میز، پر مهمو تخنیکي موضوع ګانو، د استازو او تخنیکي ګروپونو د ناستو (Panel Sessions) او د نوښتونو د وړاندې کولو ناستو او په برخو کې تنظیم شوی وو.
د هیواد د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوجۍ وزیر ښاغلي عبدالرزاق وحیدي د وزیرانو د ګردی میز په ناسته کې چې د کنفرانس په دوهمه ورځ جوړه شوې وه د افغانستان د اسلامي جمهوریت په استازیتوب د مخابراتو په برخه کې د هیواد د لاسته راوړنو او پلانونو په اړه خپله وینا وړاندې کړه، او همدا راز د ITU د Budapest Call for Action پروګرام پر بنسټ د همکاریو، سیمه ییزو اړیکو، د سالمو سیالیو څخه د ملاتړ، د پانګو د را جلبولو او د کوچنیو او متوسطو پانګوالو څخه د ملاتړ په اړه خبرې وکړې.
د کنفرانس په اوږدو کې، افغاني پلاوي د لیدنو سره یو لړ اړینې لاسته راوړنې درلودلې:
کتنې:
- افغاني پلاوي د آذربایجان د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوجۍ وزیر ښاغلي علي محمد عباسوف او د اذربایجان د نړیوالو همکاریو د څانګې د رئیس ښاغلي ایاز ابایراموف سره کتنه وکړه. په دغه کتنه کې پر هغه هوکړه لیک چې څو کاله مخکې د دواړو هیوادونو ترمینځ لاسلیک شوی وو له سره کتنه، د اسانو خدمتونو (Shop one Stop) د وړاندې کولو، د کابل ښار د ادرس سیستم په پراختیا کې همکاری، د تجربو شریکولو، د e-Voting system, IP/MPLS پروژو د څیړنو او پراختیا، د بښنایي حکومتولۍ په برخه کې پر لیکه د اذربایجان د متخصصینو لخوا د منځمهالو او لنډمهالو روزنیزو پروګرامونو له لارې د وړتیاوو د لوړولو د امکاناتو پر څیړنو باندې خبرې اترې وشوې. د دغې کتنې په پایله کې اذربایجان افغانستان سره د 1.5 میلون ډالر مرستو ژمنه وکړه.
- د روسیې فدراتیف د مخابراتو او ټولیزو رسنیو د وزیر ښاغلي نیکولای نیکیفوروف سره کتنه: په دغه کتنه کې پر یو لړ موضوع ګانو د نظر تبادله او هوکړه وشوه: پر بیلا بیلو پروژو د کار په موخه د کاري ټیم پیژندنه، د سافټ وئیر پروژو څخه د روسیې ملاتړ، په زیربنایي پروژو کې د روسیې مرسته، د وړتیاوو د لوړولو په موخه د متخصصیونو تبادله.
- د ایران د معلوماتي ټکنالوجۍ او اړیکو وزیر ډاکټر محمود واعظی سره کتنه: پر هغه هوکړه لیک چې څو کاله وړاندې لاسیک شوی وو له سره کتنې باندې هوکړه، په مخابراتي او معلوماتي ټکنالوجۍ او روزنیزو اوږمهالو او لنډمهالو پروګرامونو کې د ایران مرسته، د نوري فایبر پروژې سره مرسته، د پستي خدمتونو په عصري کولو کې پر مرستو خبرې او هوکړه وشوه. همداراز د ایران د اړیکو او معلوماتي ټکنالوجۍ وزیر افغاني پلاوي ته د هغه هیواد څخه د لیدنې بلنه ورکړه.
- د نړیوال بانک له استازي سره کتنه: په دغه کتنه کې د نوري فایبر شبکې پر پراختیا او د سټلایټ پروګرام، د مبایل او برښنایي حکومتولۍ، خلاصې پالیسۍ (Open access Policy) او مقرراتي موضوع ګانو) بحث وشو. نړیوال بانک د 2016 کال لپاره د مخابراتو وزارت سره د 10 ملیون ډالر مرستو ژمنه وکړه.
- د ITU د مخابراتي پراختیا ادارې د مشر ښاغلي براهیما سانا او د ITU د مرستیال سره کتنه کې پر مخابراتي او معلوماتي ټکنالوجۍ پلانونو خبرې وشوې. په دغه کتنه کې د ITU مرستیال په معلوماتي ټکنالوجۍ او برښناییز حکمتولۍ په برخه کې د افغانستان د کارکوونکو د روزنې ژمنه وکړه. همدا راز هغه څرګنده کړه چې د UNDSA څخه به وغواړي چې د زده کړو په برخه کې د افغانستان سره خپلې مرستې ډیرې کړي.
د استونیا هیواد سره بنسټیزې خبرې او هوکړې:
د مخابراتو د نړیوالې اتحادیې په کنفرانس کې د خپل رسمي سفر په دوام کې د استونیا هیواد ته هم سفر وکړ او د هغه هیواد د لوړپوړو چارواکو سره یې لیدنې وکړې او د دواړو هیوادونو ترمنځ د اړیکو او مرستو په هکله یې خبرې وکړې. ښاغلي وحیدي د X-road حکومتولۍ چې د برښنایي حکومتولۍ د پروژې د کار د څرنګوالي څخه کتنه وکړه. د دغې پروژې په لیدلو سره د مخابراتو وزیر ښاغلي وحیدي پریکړه وکړه چې دغه پروژه په افغانستان کې د دولتي ادارو ترمینځ د مکتوبونو او اسنادو برښناییزې تبادلې لپاره وکاروي او په دې برخه کې به استونیا د افغانستان سره مرسته کوي.
په دغه سفر کې د دواړو هیوادونو ترمینځ د اکاډمیک مشارکت یو هوکړه لیک لاسلیک شو چې پر بنسټ یې د استونیا دولت ژمنه وکړه چې افغانستان د محصلینو لپاره به د ماسټری او دکتورا تر کچې د لوړو زده کړو زمینه برابروي، برسیره پر دې د افغانستان د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوجۍ انستیتیوت او استونیا د تلین پوهنتون تر منځ د همکارۍ زمینه برابره شوه. پدې برخه کې د تلین پوهنتون چارواکو ژمنه وکړه چې پر لیکه د زده کړو زمینه برابروي. د هوکړې سره سم د استونیا هیواد به د تلین پوهنتون استادن د افغانستان په مخابراتي او معلوماتي انستیتیوت کې د تدریس لپاره رالیږي. او همداراز د انستیتیوت د زده کړې نصاب به معیاري کوي.
ټاکل شویده چې په راتلونکي اونۍ کې د استونیا د دولت یو رسمي پلاوی د دغو هوکړه لیکونو پر بنسټ افغانستان ته سفر وکړي او د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوجۍ او همداډول برښنایي حکومتولۍ پورې اړوندو زیربناوو څخه لیدنه وکړي.
